Công ty thiết kế website chuẩn SEO Web Mới
Tìm kiếm
Công ty thiết kế website chuẩn SEO Web Mới

Javascript (JS) là gì? Tìm hiểu chi tiết về Javascript

Javascript (JS) là gì? Đó là ngôn ngữ lập trình dùng để phát triển các chức năng tương tác trên website, một ngôn ngữ lập trình thông dịch với khả năng hướng đến đối tượng.

Javascript (JS) là gì? Tìm hiểu chi tiết về Javascript

Javascript (JS) là gì? Tìm hiểu chi tiết về Javascript

Mục Lục [Ẩn]


Javascript (JS) là gì?

JavaScript là ngôn ngữ lập trình dùng để phát triển các chức năng tương tác trên website, một ngôn ngữ lập trình thông dịch với khả năng hướng đến đối tượng, không chỉ hoạt động mỗi mảng trình duyệt, trong môi trường nhúng (client – side) mà nó còn được biết đến là ngôn ngữ đa nền tảng, chạy được ở nhiều môi trường máy chủ, phần mềm máy tính hay các ứng dụng di động.

JavaScript là một ngôn ngữ lập trình thông dịch với khả năng hướng đến đối tượng. Là một trong 3 ngôn ngữ chính trong lập trình web và có mối liên hệ lẫn nhau để xây dựng một website sống động, chuyên nghiệp:

HTML: Hỗ trợ trong việc xây dựng layout, thêm nội dung dễ dàng trên website.

CSS: Hỗ trợ việc định dạng thiết kế, bố cục, style, màu sắc,…

Tạo nên những nội dung “động” trên website. Cùng tìm hiểu rõ hơn ở phần dưới đây.

JS là viết tắt của JavaScript, khi có JS bạn sẽ hiểu đó đang nói đến JavaScript.

Nhiệm vụ của Javascript là xử lý những đối tượng HTML trên trình duyệt. Nó có thể can thiệp với các hành động như thêm / xóa / sửa các thuộc tính CSS và các thẻ HTML một cách dễ dàng. Hay nói cách khác, Javascript là một ngôn ngữ lập trình trên trình duyệt ở phía client. Tuy nhiên, hiện nay với sự xuất hiện của NodeJS đã giúp cho Javascript có thể làm việc ở backend. Bạn thử truy cập vào một số website trên internet thì sẽ thấy có những hiệu ứng slide, menu xổ xuống, các hình ảnh chạy qua chạy lại rất đẹp. tất cả các chức năng này đều được xử lý bằng Javascript đấy các bạn ạ.

Xem thêm bài viết Website là gì?

Lịch sử phát triển của Javascript

JavaScript được tạo trong mười ngày bởi Brandan Eich, một nhân viên của Netscape, vào tháng 9 năm 1995. Được đặt tên đầu tiên là Mocha, tên của nó được đổi thành Mona rồi LiveScript trước khi thật sự trở thành JavaScript nổi tiếng như bây giờ. Phiên bản đầu tiên của ngôn ngữ này bị giới hạn độc quyền bởi Netscape và chỉ có các tính năng hạn chế, nhưng nó tiếp tục phát triển theo thời gian, nhờ một phần vào cộng đồng các lập trình viên đã liên tục làm việc với nó.

Trong năm 1996, JavaScript được chính thức đặt tên là ECMAScript. ECMAScript 2 phát hành năm 1998 và ECMAScript 3 tiếp tục ra mắt vào năm 1999. Nó liên tục phát triển thành JavaScript ngày nay, giờ đã hoạt động trên khắp mọi trình duyệt và trên khắp các thiết bị từ di động đến máy tính bàn.

JavaScript liên tục phát triển kể từ đó, có lục đạt đến 92% website đang sử dụng JavaScript vào năm 2016. Chỉ trong 20 năm, nó từ một ngôn ngữ lập trình riêng trở thành công cụ quan trọng nhất trên bộ công cụ của các chuyên viên lập trình web. Nếu bạn đang dùng internet, vậy chắc chắn bạn đã từng sử dụng JavaScript rồi.

JavaScript được sử dụng để làm gì?

Phát triển website

Công dụng phổ biến nhất của JavaScript đó là phát triển web và hiện là một trong những thành phần không thể thiếu của các trang web hoạt động hiện nay. Các nhà lập trình sử dụng JavaScript trong quá trình phát triển web để thêm tính tương tác và các tính năng nhằm cải thiện trải nghiệm người dùng, giúp trang web giàu tính tương tác hơn.

Theo thống kê từ W3techs, hơn 90% tất cả các trang web đều sử dụng JavaScript. Từ đó có thể xem Javascript là một trong những mã nguồn không thể thiếu của các web. Cải thiện khả năng tương tác với người dùng cuối (khách hàng) được nâng cao, dễ dàng thao tác, truy cập và điều hướng.

JavaScript có thể sử dụng để tạo ra các loại phần mềm khác nhau như: trò chơi, chương trình máy tính, ứng dụng web và thậm chí cả các công nghệ chuỗi khối (Blockchain) mà thời gian gần đây bạn thường nghe tới.

Trò chơi trực tuyến ngay trên website - Games on website

Javascript là mã nguồn không thể thiếu trong các trò chơi trực tuyến. Chắc hẳn bạn đã từng biết hay chơi thử game như: Gunny, Võ lâm truyền kỳ… đều có sử dụng công nghệ này để phát triển.

Khi HTML5 được phát hành, các nhà lập trình đã kết hợp với JavaScript để tăng thêm những trải nghiệm trong game, tăng tính tương tác và thực sự hoàn hảo với việc phát triển các trò chơi trên web.

Phát triển các ứng dụng web - Web applications

Nhờ có JavaScript, các nhà lập trình có thể phát triển trình ứng dụng web giàu tính tương tác với kết nối trên một sever từ xa. Một trong những ứng dụng phổ biến đó là Google Maps khi cung cấp cho người dùng nhiều thông tin trên một giao diện web đơn giản.

Nhờ các framework nổi bật như VueJS, Angular hỗ trợ JavaScript trong khả năng xây dựng giao diện người dùng và kết hợp hoàn hảo với Node.js để xây dựng phần back-end (phần quản trị máy chủ, dữ liệu…).

Ứng dụng điện thoại - Mobile applications

Sự phát triển của các ứng dụng trên điện thoại cho cả Android và iOS cũng có sự đóng góp lớn từ JavaScript. Các nhà phát triển ứng dụng trên điện thoại sử dụng JS để xây dựng các kịch bản khác nhau, những tình huống và kết quả khác nhau từ thao tác của người dùng.

Kết nối vạn vật - Internet of Things (IoT)

Kết nối vạn vật IoT có thể hiểu đơn giản là kết nối nhiều thiết bị công nghệ và JavaScript có khả năng tạo ra những phần mã để phục vụ mục đích này. Với sự kết hợp như Arduino cho phép viết được các mã nguồn hỗ trợ cả phần cứng lẫn phần mềm như: định vị GPS, công tắc,…

JavaScript Developer cần học những gì?

JavaScript khá dễ học, dễ hiểu và không mất thời gian để cài đặt hay thiết lập môi trường. Tuy nhiên, JavaScript lại rất rộng, để học hết và hiểu hết được thì phải mất rất nhiều thời gian cũng như sự tìm hiểu chuyên sâu. JavaScript làm được rất nhiều thứ với nhiều công nghệ khác nhau, chính vì vậy bạn nên chọn một công nghệ cụ thể khi bắt đầu và tập trung vào nó.

Khi bắt đầu làm quen với JavaScript, hãy nắm thật vững những kiến thức cơ bản nhất: cú pháp, loại dữ liệu, khai báo biến, cấu trúc dữ liệu, các khối câu lệnh, cách viết hàm trong JS, … Các bạn có thể tự tìm hiểu theo cách gạch đầu dòng dưới đây:

Loại dữ liệu: string, number, boolean, null, undefned, object.

Cấu trúc dữ liệu: Map, Set, Array, JSON.

Vòng lặp: for, do…while, while, for…in, for…of.

Điều kiện: if…else, switch…case.

Xử lý ngoại lệ: try…catch…finally.

Hàm: arrow function, this.

Bất đồng bộ: Promises, async/await, seTimeout.

JavaScript được tạo ra để chạy trên trình duyệt, vì thế để debug được nó chúng ta có công cụ Chrome Dev Tools. Đây là công cụ rất hữu ích cho việc debug liên quan đến issues, memory hay performance, vì thế bạn nên tìm hiểu để sử dụng một cách hợp lý nhất.

Sau khi trang bị những kiến thức cơ bản, bạn sẽ bắt đầu lựa chọn cho mình hướng đi chuyên sâu hơn. Hãy tìm hiểu các thư viện, framework phổ biến hiện nay của JS theo định hướng của bạn.

Nếu muốn làm Frontend, hãy học ReactJS, VueJS hay jQuery, … Nếu muốn trở thành Backend Developer, hãy tìm hiểu NodeJS và framework như Express, NestJS, …. Còn nếu đam mê với lập trình di động, bạn có thể lựa chọn React Native.

Định hướng của bạn có thể trở thành Fullstack Developer, nhưng hãy bắt đầu từ một hướng trước để có thể tham gia vào các dự án cũng như giải quyết các bài toán thực tế có thể gặp phải. Theo ý kiến cá nhân mình, cần ít nhất 2 năm làm việc trong dự án cho mỗi hướng, sau đó kết hợp lại thì mới đủ yêu cầu để trở thành một Fullstack JS Developer.

Một số các framework, thư viện JavaScript phổ biến hiện nay, các bạn có thể tham khảo và chọn học:

Frontend: React, Vue, Angular, jQuery, Svelte, Ember, Backbone.

Backend: Next, Express, Gatsby, Meteor, Nest, Hapi.

Mobile: React Native, Native Script, PhoneGap, Ionic, Titanium…..

JavaScript hoạt động thế nào?

Mã JavaScript được thông dịch trực tiếp sang mã ngôn ngữ máy cơ bản bằng công cụ JavaScript.

Đối với JavaScript phía máy khách (client-side)

Công cụ JavaScript được tích hợp sẵn bên trong hầu hết các trình duyệt web phổ biến.

Trình duyệt thực hiện tải trang web khi có người truy cập.

Trình duyệt chuyển đổi trang web đó và tất cả các phần tử của nó (button, nhãn dán, hộp thả xuống,…) thành dạng cấu trúc dữ liệu gọi là DOM (tạm dịch: Mô hình Đối tượng Tài liệu).

Công cụ JavaScript của trình duyệt thực hiện chuyển mã JavaScript thành mã byte.

Khi có sự kiện xảy ra, ví dụ như nhấp vào button, việc thực thi code block JavaScript liên kết sẽ được kích hoạt.

Công cụ JavaScript diễn giải mã byte và tạo thay đổi đối với DOM. Trình duyệt hiển thị DOM mới.

Đối với JavaScript phía máy chủ (server-side)

Công cụ JavaScript nằm trực tiếp trên server. JavaScript phía máy chủ có thể thực hiện:

Truy cập cơ sở dữ liệu

Thực hiện các tính toán logic khác nhau

Phản hồi các sự kiện khác nhau do hệ điều hành của máy chủ kích hoạt.

Ưu và Nhược điểm của JavaScript

Ưu điểm của JavaScript:

Ít tương tác với máy chủ hơn

Bạn có thể xác thực đầu vào của người dùng trước khi gửi trang đến máy chủ. Điều này tiết kiệm lưu lượng máy chủ, có nghĩa là tải ít hơn trên máy chủ của bạn.

Khả năng phản hồi nhanh chóng

Khách truy cập trang web không phải chờ đợi quá lâu để tải lại trang vì có sự hỗ trợ của JavaScript.

Tạo trang web giàu tính tương tác

Các giao diện bao gồm HTML và CSS chỉ cho người dùng những tính năng cơ bản. Khi được kết hợp với JavaScript, người dùng sẽ được trải nghiệm những phản ứng, kịch bản đã được chuẩn bị từ trước.

Giao diện phát triển phong phú

Với hơn 90% trang web sử dụng JavaScript, các thư viện mã nguồn hỗ trợ cho JS cũng được xây dựng đa dạng. Một số thư viện mã nguồn JS có thể kể đến:

Algolia Places: Thư viện phát triển để hỗ trợ các form mẫu: tên, địa chỉ, ngày sinh, nghề nghiệp, học vấn…

AOS – Animate On Scroll: Hỗ trợ trải nghiệm chuyển động cuộn mượt mà hơn.

Chart.js: Cung cấp các mẫu biểu đồ được viết bằng JS sẵn, người dùng chỉ cần tích hợp vào hệ thống của mình.

ReactJS: Là một trong những thư viện quan trọng và được nhiều lập trình viên sử dụng để xây dựng giao diện người dùng dựa trên các UI đơn lẻ.

Nhược điểm của JavaScript:

Dễ bị khai thác, chèn mã độc

Dễ bị khai thác, tính an ninh không cao khi phía máy người dùng truy cập không cho đọc và ghi tệp. Chính điều này gây ảnh hưởng khi đối tượng xấu có thể thực thi gắn mã độc trên máy người dùng.

Hạn chế trên một số trình duyệt

Tuy được hỗ trợ trên đa số các trình duyệt phổ biến hiện nay nhưng trong quá trình hoạt động cũng có một số trình duyệt không hỗ trợ JavaScript hoặc trên một số trang web sử dụng JS để ngăn chặn vài thao tác từ người dùng, gây khó khăn trong việc duyệt web.

Hiển thị khác nhau trên các thiết bị khác nhau

Cùng một mã nguồn JS được viết nhưng khi trên các trình duyệt khác nhau lại tạo ra những hiển thị khác nhau, khiến các nhà lập trình cần tối ưu cho từng thiết bị và trình duyệt. Điều này có thể tạo sự không đồng nhất khi phát triển website.

Ứng dụng nổi bật của JavaScript trong thiết kế website

Sửa lỗi bố cục, cải thiện phần nhìn

JavaScript có khả năng nhận diện thiết bị của người dùng và các chi tiết như ứng dụng trình duyệt, độ phân giải màn hình,… Những thông tin này góp phần cải thiện được phần nhìn, thay đổi bố cục website hợp lý hơn, nhằm phục vụ tốt cho việc thiết kế đáp ứng (responsive design).

Ngoài ra, một số tính năng hiển thị được thiết kế trên CSS3 có thể không hỗ trợ trình duyệt web. Tuy nhiên, lỗi này có thể sửa bằng cách thay thế JavaScript vào.

Tạo hiệu ứng sinh động, bắt mắt

Với một website hiện đại thì hiệu ứng chuyển động là một phần không thể thiếu. Hiệu ứng của mỗi bài viết, nội dung trang hay hoạt cảnh chuyển đổi giữa các menu khác nhau, thậm chí khi đổi sang các bức hình khác trong một album cũng cần có những hiệu ứng thú vị để tạo sự hấp dẫn cho trang web.

Những hiệu ứng và hoạt cảnh này thổi một sức sống mới vào website tĩnh, đem tới những tương tác mới mẻ, thú vị hơn. Ví dụ, sắp tới là dịp Tết Nguyên Đán, bạn cần thiết kế website Tết bằng các hiệu ứng, màu sắc phù hợp với dịp Tết để tạo không khí, tăng trải nghiệm của khách hàng khi vào website.

Những hiệu ứng này bạn có thể tạo bằng CSS3. Nhưng JavaScript có thể giúp cho chúng trở nên mượt mà, mang đến trải nghiệm sinh động và trực quan hơn.

Cải thiện tính năng tương tác với người dùng

Bên cạnh việc thay đổi hiệu ứng, còn có rất nhiều tính năng hấp dẫn khác như:

Tính năng giỏ hàng

Tính năng giỏ hàng dành cho website bán hàng trực tuyến. Với tính năng này, bạn không cần mất công ghi chép các danh sách sản phẩm cần mua một cách thủ công bằng giấy và viết. Chúng đặc biệt rắc rối nếu được bán đi kèm với từng chương trình giảm giá và ưu đãi khác nhau. Tất cả đều được tóm gọn trong tính năng giỏ hàng. Bạn sẽ nhanh chóng biết được mình phải trả bao tiền cũng như toàn bộ thông tin đơn hàng trước khi thanh toán.

Tính năng kiểm tra người dùng

Khi bạn nhập tên người dùng mong muốn vào, JavaScript có thể lập tức dò trong cơ sở dữ liệu xem lịch sử đặt trước của người dùng. Tính năng này là hoàn toàn tự động và tức thời, bạn không cần tải lại trang, truy xuất cơ sở dữ liệu, những điều mà HTML, CSS không thể làm được.

Tính năng gợi ý từ khóa trên khung tìm kiếm

Với tính năng gợi ý từ khóa, Google sẽ tự động nhận diện, tính toán xem bạn đang muốn tìm gì và hiện ra một list gợi ý liên quan nhất.

Tính năng cập nhật liên tục

Không cần tốn thời gian tải lại, trang có thể tự động cập nhật các thông tin và tính năng mới nhất cho công cụ, web.

Tính năng xem video

Để có thể xem được video trên web thì bắt buộc trình duyệt đó phải có JavaScript, dù video đó lưu trữ trong máy hay bất kỳ kênh nào.

Tự động hóa

Mọi ứng dụng ngày một trở nên hữu ích và thú vị hơn khi chúng được kích hoạt động cách tự động. JavaScript cho phép thực hiện chuỗi hành động đã được lên kịch bản sẵn ngay khi người dùng vừa mới truy cập vào trang web.

Bên cạnh đó, để kích hoạt được các dòng lệnh của JavaScript thì cũng cần có một số điều kiện tinh vi khác như rê chuột đến vùng nhất định, thậm chí là không hoạt động, thao tác trong khoảng thời gian.

Ứng dụng này chỉ xuất hiện với JavaScript chứ không có đối với CSS. Một ví dụ dễ thấy ở các website game. Bạn sẽ không thể nào chỉ làm website game với HTML và CSS. Bởi chỉ có JavaScript mới thực hiện được các hoạt động như rê, nhập chuột, ấn phím người dùng. Đồng thời, các thay đổi nội dung trong game cũng không cần tải lại trang khi sử dụng JavaScript.

Lời kết

Cảm ơn các bạn đã tham khảo bài viết về Javascript (JS)

  • 0 Bình luận
CEO Bùi Tấn Lực
Bùi Tấn Lực
CEO Bùi Tấn Lực người sáng lập ra Web Mới, là một lập trình viên, người viết content, chuyên tư vấn các vấn đề về website và SEO website, quý khách hãy liên hệ để trao đổi thiết kế website
  • Zalo
Chia sẻ nội dung đánh giá của bạn về Javascript (JS) là gì? Tìm hiểu chi tiết về Javascript
Email, Điện thoại của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *
Đánh giá của bạn
Tên *
Email
Số điện thoại *
Bình luận, Hỏi đáp
Đăng ký tư vấn miễn phí
Tìm hiểu 1 năm không bằng lắng nghe 1 câu tư vấn
Tỉnh thành
0398.259.259